Barcelona Daybed van Mies van der Rohe: de ultieme klassieker in leer
De enige luxe die het minimalisme zichzelf ooit toestond
Ontworpen voor royalty: volnerfleer in modernistische architectuur
Mies van der Rohe ontwierp de Barcelona-collectie voor één specifiek moment: koning Alfonso XIII en koningin Victoria Eugenie, op bezoek in het Duitse paviljoen op de Internationale Expositie van Barcelona in 1929. Mies zei later dat de zitting "monumentaal" moest aanvoelen - zijn eigen woord - omdat je, zoals hij het stelde, "gewoon geen keukenstoel kon gebruiken" voor een koning.
Hij had canvas kunnen gebruiken. Hij had goedkoper leer kunnen gebruiken. Dat deed hij niet. Volnerfleer was het enige materiaal dat het minimalisme nooit probeerde weg te laten - omdat leer iets doet wat alleen een constructie niet kan. Het veroudert. Het krijgt plooien op de plekken waar iemand echt heeft gezeten. Tientallen jaren later oogt een Barcelona-meubelstuk meer af, niet minder.
De chaise longue trekt datzelfde idee horizontaal door. Waar de stoel een lichaam rechtop houdt, laat de Barcelona Sofa Bed dezelfde logica van leer en staal zich uitstrekken - ontworpen voor compact, modern wonen in plaats van een paviljoen, maar met dezelfde weigering om concessies te doen aan het materiaal.
"Het enige materiaal dat het minimalisme in het openbaar liet verouderen."
De ontwerpster die de geschiedenis niet op de aftiteling zette
Het grootste deel van de afgelopen eeuw stond de Barcelona-collectie onder één naam geregistreerd. Dat verandert. Lilly Reich, de Duitse ontwerpster en Bauhaus-meester die vanaf 1926 de creatieve en romantische partner van Mies van der Rohe was, werd benoemd tot artistiek directeur van de Duitse bijdrage aan de Exposition van 1929 - de rol die haar de leiding gaf over precies het soort interieurvoorwerpen waar de stoel en de chaise longue onder vallen. Designhistorici en de eigen archivarissen van Knoll erkennen haar nu als medeontwerpster, niet als assistente.
Waarom verdween haar naam zo lang? Deels door de tijdgeest — het ontwerpwerk van vrouwen werd in de jaren twintig en dertig vaak toegeschreven aan hun mannelijke partner. Deels door de omstandigheden — Reich bleef in Duitsland toen Mies in 1938 naar de VS emigreerde, en het was Mies' Amerikaanse carrière, niet hun gezamenlijke Europese carrière, die de mythe van het eenzame genie vormde. Het maakt de stoel zelf niet uit wiens naam erop staat. Maar het verhaal klopt beter met beide namen erbij, en is ook interessanter.
Waarom de stoel en de chaise longue geen frame delen
Mensen denken vaak dat de Barcelona-chaise longue gewoon de uitgerekte stoel is. Dat is niet zo — de twee ontwerpen lossen totaal verschillende constructieve problemen op, en de materiaalkeuzes bewijzen dat.
Een stoel hoeft het gewicht van een zittend lichaam maar over één boog te dragen. Een achteroverliggend lichaam verdeelt zijn gewicht over de hele lengte, dus had de chaise longue een stevig onderstel onder het leer nodig, geen enkel frame met veren. Dat is het subtiele verschil tussen iets waar je in zit en iets waar je op ligt.
Barcelona slaapbank
De slaapbank werd in 1930 ontworpen door Mies van der Rohe en Lilly Reich als aanvulling op de Barcelona Chair en vertaalde de architecturale grandeur van de collectie naar een chaise-longuemodel. Het handgetufte leren kussen rust op een frame van massief hout, ondersteund door gepolijste poten van buisstaal — een pure uitdrukking van de Bauhaus-filosofie, waarin functioneel comfort samengaat met sculpturale vorm. Knoll verkreeg in 1953 rechtstreeks van Mies de exclusieve productierechten voor de collectie. Daarom draagt een origineel nog steeds zijn handtekening, gestempeld in de onderkant.Voor je koopt: duidelijke antwoorden
